01/11/2020
Kętrzyn, miasto położone we wschodniej części Mazur, jest jednym z najstarszych miast tego regionu, głęboko zakorzenionym w historii i kulturze mazurskiej. Położony na terenie dawnej Barcji, historycznych Prus Dolnych, Kętrzyn, dawniej znany jako Rastenburg, zachwyca malowniczym klimatem i bogatą, choć burzliwą przeszłością. Czy Kętrzyn to zatem prawdziwe Mazury? Odpowiedź jest twierdząca, choć z pewnymi historycznymi niuansami, które warto poznać.
Położenie i Krótka Historia Kętrzyna
Kętrzyn leży w sercu Mazur, regionu słynącego z tysięcy jezior, zielonych lasów i unikalnej atmosfery. Historycznie, miasto znajduje się na obszarze dawnych Prus Dolnych, a konkretnie w krainie zwanej Barcją. Do 1946 roku nosiło nazwę Rastenburg, świadczącą o jego niemieckiej przeszłości. Jednak korzenie miasta sięgają znacznie głębiej, do czasów pruskich i Zakonu Krzyżackiego.
W XIII wieku, po drugim powstaniu pruskim, ziemie te zostały zajęte przez Zakon Krzyżacki, stając się częścią Państwa Zakonnego. Komturowie z Bałgi od 1283 roku rozpoczęli organizację osadnictwa na tych terenach. W 1329 roku komtur bałgijski zbudował strażnicę, prawdopodobnie na miejscu pruskiego grodu o nazwie Rast. Wkrótce obok strażnicy zaczęła rozwijać się osada, a już w 1330 roku rozpoczęto budowę kościoła św. Katarzyny.
Prawa miejskie Kętrzyn otrzymał 11 listopada 1357 roku, nadane przez komtura bałgijskiego Henninga Schindekopfa. W burzliwych dziejach miasta nie brakowało najazdów i wojen. Po bitwie grunwaldzkiej mieszczanie poddali miasto wojskom polskim bez walki. Po wojnie trzynastoletniej, na mocy pokoju toruńskiego, Kętrzyn wraz z resztą Prus Dolnych pozostał w granicach Prus Zakonnych.
Po sekularyzacji zakonu w 1525 roku, nastąpił stuletni okres prosperity miasta, przerwany przez liczne epidemie. Dopiero w XIX wieku Rastenburg zaczął dynamicznie się rozwijać. W latach 1855-1859 w tutejszym gimnazjum uczył się Wojciech Kętrzyński, późniejszy dyrektor Ossolineum, od którego nazwiska miasto wzięło obecną nazwę. W 1868 roku miasto zyskało połączenie kolejowe z Królewcem, co jeszcze bardziej przyspieszyło jego rozwój. W 1871 roku Kętrzyn znalazł się w granicach Niemiec.
Podczas II wojny światowej, w pobliskiej Gierłoży, zbudowano kwaterę Adolfa Hitlera – Wilczy Szaniec. Bombardowania w 1942 roku poważnie zniszczyły miasto. W 1945 roku niemieccy żołnierze opuścili Kętrzyn, ale to nie uchroniło go przed dalszymi zniszczeniami ze strony wojsk radzieckich. Zamek i starówka zostały spalone, a zniszczeniu uległo około 40% miasta.
Zabytki Kętrzyna – Świadkowie Historii Mazur
Mimo poważnych zniszczeń wojennych, Kętrzyn zachował kilka cennych zabytków, które przypominają o bogatej przeszłości miasta i regionu Mazur. Wśród najważniejszych atrakcji turystycznych Kętrzyna warto wymienić:
Bazylika Mniejsza św. Jerzego
Ten imponujący kościół obronny, budowany od 1359 roku, jest jednym z najlepiej zachowanych tego typu obiektów na Mazurach. Powstał na miejscu dawnej strażnicy i był rozbudowywany do XVI wieku. Charakterystyczne odchylenie osi kościoła, powstałe podczas odbudowy po pożarze w 1500 roku, dodaje mu unikalnego charakteru. Wnętrze bazyliki kryje cenne sklepienia kryształowe z 1515 roku, XVI-wieczną ambonę, organy z 1721 roku (przebudowane w 1975 roku) oraz płytę nagrobną Krzysztofa Schenka von Tautenburg z 1597 roku. Ciekawostką jest również karcer pod wieżą wysoką, dostępny z wnętrza kościoła. Bazylika św. Jerzego pełni funkcję kolegiaty i jest miejscem rozpoczęcia pieszych pielgrzymek do Wilna.
Kościół św. Jana
Położony obok bazyliki św. Jerzego, kościół św. Jana to dawna kaplica cmentarna, adaptowana na Szkołę Wielką. W przeszłości służył mniejszości polskiej jako świątynia protestancka, dlatego był nazywany kościołem polskim.
Szkoła Wielka
Założona w 1546 roku przez księcia Albrechta, Szkoła Wielka odegrała istotną rolę w edukacji regionu. Językiem wykładowym była łacina, a w programie nauczania znajdował się język niemiecki i polski. Szkoła przygotowywała kandydatów na Uniwersytet w Królewcu. W 1896 roku, z okazji 350-lecia, nadano jej nazwę Gimnazjum im. Księcia Albrechta. Obecnie w budynku dawnego gimnazjum mieści się Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Wojciecha Kętrzyńskiego.
Zamek Krzyżacki
Budowę zamku rozpoczęto w XIV wieku, równocześnie z budową kościoła św. Jerzego. Zamek, wzniesiony na planie trójskrzydłowym, był ważnym elementem obronnym miasta. Otoczony murami i fosą, chroniony był również przez Staw Młyński, utworzony przez spiętrzenie rzeki Guber. W XVII wieku zamek był przebudowywany, a w 1945 roku spłonął. Zrekonstruowany w latach 1962–1967, obecnie mieści Muzeum i Bibliotekę, które warto odwiedzić, aby zgłębić historię Kętrzyna i Mazur.
Kętrzyn a Mazury – Podsumowanie
Odpowiadając na pytanie postawione na początku – tak, Kętrzyn bez wątpienia leży na Mazurach i jest integralną częścią tego regionu. Jego historia, zabytki, klimat i położenie geograficzne jednoznacznie o tym świadczą. Choć miasto nosiło niemiecką nazwę i przeszło burzliwe dzieje, jego mazurska tożsamość jest silna i wyraźna. Kętrzyn to nie tylko brama do Wilczego Szańca, ale przede wszystkim perła Mazur, która zachwyca swoją historią i pięknem. Odwiedzając Kętrzyn, można poczuć prawdziwy klimat Mazur, poznając jednocześnie fascynującą historię tego regionu.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy warto odwiedzić Kętrzyn?
Zdecydowanie tak! Kętrzyn to miasto z bogatą historią i kilkoma cennymi zabytkami. Bazylika św. Jerzego, Zamek Krzyżacki, czy Wilczy Szaniec w pobliżu, to tylko niektóre z atrakcji, które warto zobaczyć. Ponadto Kętrzyn oferuje malowniczy klimat i jest doskonałą bazą wypadową do zwiedzania całych Mazur.
Jakie są główne atrakcje turystyczne Kętrzyna?
Do głównych atrakcji Kętrzyna należą: Bazylika Mniejsza św. Jerzego, Kościół św. Jana, Zamek Krzyżacki (Muzeum i Biblioteka), Wilczy Szaniec w Gierłoży (kilka kilometrów od Kętrzyna), oraz Stare Miasto z zachowanymi fragmentami murów obronnych.
Czy Kętrzyn jest dobrze skomunikowany z innymi miastami na Mazurach?
Tak, Kętrzyn jest dobrze skomunikowany z innymi miastami na Mazurach. Posiada połączenia autobusowe i kolejowe z większymi miejscowościami regionu, takimi jak Giżycko, Mikołajki, Mrągowo czy Olsztyn.
Czy w Kętrzynie są jakieś wydarzenia kulturalne?
Tak, w Kętrzynie regularnie odbywają się różnego rodzaju wydarzenia kulturalne, takie jak koncerty, festiwale, wystawy i imprezy plenerowe. Warto sprawdzić kalendarz wydarzeń przed planowaną wizytą, aby skorzystać z aktualnych atrakcji.
Gdzie można znaleźć więcej informacji o Kętrzynie?
Więcej informacji o Kętrzynie można znaleźć na oficjalnej stronie internetowej miasta, stronach poświęconych turystyce na Mazurach, oraz w lokalnych przewodnikach turystycznych.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Kętrzyn: Serce Mazur i Jego Fascynująca Historia, możesz odwiedzić kategorię HVAC.