15/08/2019
Bezpieczeństwo pożarowe budynków to kwestia priorytetowa, a jednym z kluczowych aspektów jest prawidłowe wykonanie przejść przeciwpożarowych. Przepusty instalacyjne, przez które media takie jak kable elektryczne, rury sanitarne czy przewody wentylacyjne przechodzą przez ściany i stropy oddzielenia przeciwpożarowego, stanowią potencjalne punkty słabe w ochronie przeciwogniowej. Niewłaściwie zabezpieczone mogą stać się drogą rozprzestrzeniania się ognia i dymu, zagrażając życiu i mieniu. W tym artykule szczegółowo omówimy, jak prawidłowo wykonać przejścia przeciwpożarowe, zgodnie z obowiązującymi przepisami i z wykorzystaniem odpowiednich materiałów i systemów.
Przepisy regulujące przejścia przeciwpożarowe
Podstawowym aktem prawnym regulującym wymagania dotyczące przejść przeciwpożarowych w Polsce jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Szczególnie istotny jest § 234 tego rozporządzenia, który precyzuje wymagania dotyczące przepustów instalacyjnych w elementach oddzielenia przeciwpożarowego.
Zgodnie z tym rozporządzeniem, ściany i stropy oddzielenia przeciwpożarowego muszą być wykonane z materiałów niepalnych i spełniać określone wymagania. Co ważne, przepusty instalacyjne w tych elementach muszą mieć klasę odporności ogniowej (EI) wymaganą dla przegrody, przez którą przechodzą. Oznacza to, że przejście instalacyjne nie może obniżać odporności ogniowej ściany czy stropu.
Rodzaje przepustów instalacyjnych
Klasyfikacja przepustów instalacyjnych uwzględnia kilka kluczowych kryteriów:
- Rodzaj transportowanego medium:
- Przepusty instalacji elektrycznych: Przejścia kablowe i szynoprzewody.
- Przepusty instalacji sanitarnych: Przejścia rurowe.
- Stopień palności materiału instalacji:
- Przewody palne (np. rury z tworzyw sztucznych).
- Przewody uniepalnione.
- Przewody niepalne (np. rury stalowe).
- Wymiary geometryczne instalacji:
- Średnica przepustu (rozróżnienie na przepusty do 4 cm i powyżej 4 cm, choć przepisy mogą wymagać zabezpieczenia nawet mniejszych przepustów w określonych sytuacjach).
Systemy zabezpieczeń przeciwpożarowych przepustów instalacyjnych
W zależności od rodzaju instalacji i przegrody, stosuje się różne systemy zabezpieczeń przeciwpożarowych. Na rynku dostępne są dedykowane rozwiązania, dostarczane przez renomowanych producentów, takich jak PROMAT, CARBOLINE, ALSASEAL, HILTI i inni. Wybór odpowiedniego systemu jest kluczowy dla skuteczności zabezpieczenia.
Zabezpieczenia przeciwpożarowe przejść instalacyjnych przewodów elektrycznych
Przejścia przewodów elektrycznych, szczególnie te wychodzące z rozdzielni elektrycznych, wymagają szczególnej uwagi. Typowym rozwiązaniem jest wypełnienie przestrzeni wokół przewodów wełną mineralną o gęstości minimum 150 kg/m³. Tak przygotowane przejście pokrywa się niepalną masą ogniochronną, która dodatkowo zabezpiecza przed przenikaniem ognia i dymu. Długość pomalowania masą ogniochronną określa aprobata techniczna danego systemu.
W przypadku przewodów elektrycznych w osłonach plastikowych, konieczne jest przecięcie osłony, wypełnienie przestrzeni między osłoną a przewodem wełną niepalną i zabezpieczenie masą ogniochronną, np. PROMASTOP COATING.
Szynoprzewody, ze względu na swoje gabaryty i konstrukcję, zabezpiecza się poprzez obudowanie ich płytami silikatowo-cementowymi, np. PROMATECT-H. Obudowa z płyt ogniochronnych zapewnia odpowiednią izolacyjność i szczelność ogniową.
Zabezpieczenia przeciwpożarowe przejść instalacyjnych rur palnych
Do zabezpieczenia rur palnych, czyli wykonanych z tworzyw sztucznych, stosuje się systemy oparte na wkładach pęczniejących. Wkład pęczniejący, pod wpływem wysokiej temperatury, wielokrotnie zwiększa swoją objętość, skutecznie zamykając przestrzeń powstałą po wypaleniu się rury z tworzywa sztucznego. To rozwiązanie znajduje zastosowanie również w przypadku rur niepalnych, ale w otulinie z materiału palnego – masa pęczniejąca wypełnia przestrzeń po wypalonej otulinie.
W systemach zabezpieczeń rur palnych i niepalnych w otulinach palnych stosuje się kołnierze ogniochronne, bandaże ogniochronne, a w nietypowych sytuacjach – kasety ochronne.
Kołnierze ogniochronne
Kołnierze ogniochronne są idealne do zabezpieczenia rur, które zostały już osadzone w przegrodzie i uszczelnione zaprawą cementową. Dla rur przechodzących przez strop stosuje się zazwyczaj jeden kołnierz, mocowany bezpośrednio do stropu. W przypadku ścian, kołnierze mogą być montowane po obu stronach przegrody lub w jej wnętrzu.
Bandaże ogniochronne
Bandaże ogniochronne znajdują zastosowanie, gdy rura przechodząca przez przegrodę (strop lub ścianę) nie jest szczelnie uszczelniona zaprawą cementową. Bandaż owija się bezpośrednio na rurze, a następnie wsuwa w przegrodę. Kolejnym krokiem jest zabezpieczenie bandaża i przestrzeni między rurą a przegrodą zaprawą cementową. W razie pożaru, pęczniejąca masa bandaża szczelnie wypełnia przestrzeń po spalonej rurze.
Zabezpieczenia przeciwpożarowe przejść instalacyjnych rur niepalnych
W przypadku rur niepalnych (np. stalowych), najczęściej stosuje się systemy oparte na farbach i masach ogniochronnych. Rurę stalową maluje się farbą ogniochronną po obu stronach przegrody. Długość pomalowania i grubość warstwy farby zależą od wymaganej odporności ogniowej przejścia i są określane na podstawie aprobaty technicznej danego materiału. Przestrzeń między rurą a przegrodą wypełnia się wełną mineralną o odpowiedniej gęstości, a następnie uszczelnia masą ogniochronną lub zaprawą cementową przeciwpożarową.
Przejścia instalacyjne przeciwpożarowe kombinowane
Przejścia kombinowane to sytuacje, gdy w jednym miejscu przez przegrodę przechodzi kilka różnych instalacji. W takich przypadkach stosuje się płyty z wełny mineralnej, umieszczane między instalacjami a przegrodą. Wełnę zabezpiecza się masą ogniochronną, a same instalacje, w zależności od rodzaju, maluje się odpowiednio dobraną farbą ogniochronną. W przypadku rur palnych, dodatkowo stosuje się kołnierze z masą pęczniejącą. Szynoprzewody zabezpiecza się dodatkowo płytami PROMATECT-H.
Zabezpieczenia dylatacji
Szczeliny dylatacyjne w budynkach również wymagają zabezpieczenia przeciwpożarowego. Stosuje się różne systemy uszczelniające, takie jak masy akrylowe, pianki ogniochronne, wełny mineralne, w połączeniu z masami ochronnymi (np. PROMAT Coating). Wybór materiału zależy od wielkości szczeliny, zakresu ruchu dylatacji i wymaganej odporności ogniowej.
Kiedy przejście przeciwpożarowe nie jest wymagane?
Istnieją sytuacje, w których wykonanie przejścia przeciwpożarowego nie jest konieczne. Na przykład, w przejściach w ramach jednej strefy pożarowej w budynku ze stropami o klasie odporności ogniowej REI 60, nie wymaga się zabezpieczenia przepustów instalacyjnych. Wyjątkiem są przejścia do odrębnych stref pożarowych, np. między garażem a częścią mieszkalną budynku.
Ponadto, w pomieszczeniach zamkniętych przylegających do przegrody zewnętrznej budynku, nie wymaga się pasów EI 60 na granicy tego pomieszczenia i reszty budynku. Podobnie, klatka schodowa nie musi być oddzielana pasami EI 60, ponieważ jest definiowana jako pomieszczenie zamknięte.
W pomieszczeniach zamkniętych, takich jak przedsionki przeciwpożarowe, przepusty instalacyjne o średnicy do 4 cm, które nie przechodzą przez ścianę oddzielenia pożarowego, nie wymagają zabezpieczenia.
Jednak, nawet pojedynczy kabel przechodzący przez ścianę oddzielenia pożarowego, wymaga zabezpieczenia, niezależnie od średnicy przepustu. Przykładem są garaże i pomieszczenia komórek lokatorskich w nich zlokalizowane, które zawsze stanowią odrębną strefę pożarową i każde przejście instalacyjne wymaga zabezpieczenia.
Podsumowanie
Prawidłowe wykonanie przejść przeciwpożarowych jest kluczowe dla bezpieczeństwa każdego budynku. Znajomość przepisów, rodzajów przepustów i dostępnych systemów zabezpieczeń pozwala na skuteczną ochronę przeciwpożarową. W razie wątpliwości, warto skorzystać z usług specjalistycznych firm, takich jak BHP Bezpieczeństwo, które oferują kompleksowe usługi w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych, od analizy projektu, poprzez dobór technologii, montaż, aż po dokumentację techniczną niezbędną do odbioru obiektu przez straż pożarną. Pamiętajmy, że inwestycja w bezpieczeństwo pożarowe to inwestycja w życie i zdrowie ludzi.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Co to jest przejście przeciwpożarowe?
Przejście przeciwpożarowe to zabezpieczenie miejsca, w którym instalacje (kable, rury, przewody) przechodzą przez ściany lub stropy oddzielenia przeciwpożarowego. Ma na celu zapobieganie rozprzestrzenianiu się ognia i dymu przez te przepusty.
- Jakie przepisy regulują przejścia przeciwpożarowe w Polsce?
Głównym aktem prawnym jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, szczególnie § 234.
- Kiedy nie trzeba wykonywać przejścia przeciwpożarowego?
W pewnych sytuacjach, np. wewnątrz jednej strefy pożarowej, dla małych przepustów w pomieszczeniach zamkniętych, które nie są ścianami oddzielenia pożarowego. Szczegółowe informacje znajdują się w artykule.
- Jakie materiały stosuje się do wykonywania przejść przeciwpożarowych?
Stosuje się m.in. wełnę mineralną, masy ogniochronne, kołnierze ogniochronne, bandaże ogniochronne, płyty silikatowo-cementowe, masy pęczniejące. Wybór zależy od rodzaju instalacji i przegrody.
- Czy małe przepusty (poniżej 4 cm) zawsze są zwolnione z wymagań zabezpieczeń ppoż.?
Nie. Przepisy mogą wymagać zabezpieczenia nawet mniejszych przepustów, szczególnie gdy przechodzą przez ścianę oddzielenia pożarowego lub strefę pożarową. Przykładowo, nawet pojedynczy kabel w ścianie oddzielenia pożarowego garażu wymaga zabezpieczenia.
- Kto może wykonać przejście przeciwpożarowe?
Najlepiej zlecić to specjalistycznej firmie z doświadczeniem w zabezpieczeniach przeciwpożarowych, która zna przepisy i dobierze odpowiednie systemy. Firma taka jak BHP Bezpieczeństwo oferuje kompleksowe usługi w tym zakresie.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Przejścia przeciwpożarowe: Jak wykonać?, możesz odwiedzić kategorię HVAC.