Przyszłość R32: Czy ten czynnik chłodniczy zostanie zakazany?

Dekarbonizacja budownictwa to proces, który w coraz większym stopniu wpływa na wszystkie aspekty branży budowlanej, w tym również na systemy HVAC (ogrzewanie, wentylacja i klimatyzacja). W sektorze klimatyzacji, wentylacji i chłodnictwa kluczową rolę w dekarbonizacji odgrywa zaktualizowana ustawa F-gazowa, czyli Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego nr 573. Nowe przepisy, obowiązujące od marca bieżącego roku, wprowadzają istotne zmiany dotyczące stosowanych czynników chłodniczych i urządzeń. Przyjrzyjmy się bliżej, co te zmiany oznaczają dla przyszłości rynku HVAC i czy popularny czynnik R32 ma powody do obaw.

Nowe Rozporządzenie F-gazowe – co się zmieniło?

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, to akt prawny, który definiuje aktualne i przyszłe realia rynku HVAC. Reguluje ono kwestie związane z dopuszczonymi do użytku czynnikami chłodniczymi oraz urządzeniami, a jego głównym celem jest redukcja emisji gazów cieplarnianych. W kontekście klimatyzacji, ustawa koncentruje się na wycofywaniu urządzeń zasilanych czynnikami o wysokim potencjale tworzenia efektu cieplarnianego (GWP – Global Warming Potential).

Zmiany dla chillerów – krok po kroku

Pierwszą kategorią urządzeń, na którą znacząco wpływa nowe rozporządzenie, są chillery. Już w 2020 roku wprowadzono ograniczenia dotyczące chillerów zasilanych czynnikami o GWP powyżej 2500. Kolejne etapy zmian są ściśle określone w ustawie:

• Styczeń 2027 r. – wycofanie chillerów o mocy do 12 kW, wykorzystujących czynniki chłodnicze o GWP powyżej 150.
• Rok 2032 – całkowity zakaz stosowania chillerów o mocy do 12 kW, opartych na fluorowanych gazach cieplarnianych. Po tej dacie dopuszczalne będą jedynie chillery do 12 kW zasilane gazami niefluorowanymi.
• Styczeń 2027 r. – ograniczenia dla chillerów o mocy powyżej 12 kW, zakazujące stosowania czynników chłodniczych o GWP powyżej 750. To oznacza, że popularny czynnik R410A, z uwagi na swoje GWP, zostanie wycofany z użycia w chillerach o większej mocy.

Warto podkreślić, że chillery o mocy do 12 kW są stosunkowo rzadko wykorzystywane, natomiast te o większej mocy są kluczowe dla klimatyzacji budynków komercyjnych. Zmiany w tym segmencie rynku będą miały istotny wpływ na wybór technologii chłodzenia.

Monobloki – co z urządzeniami samodzielnymi?

Kolejna kategoria urządzeń, objęta regulacjami, to urządzenia samodzielne, w tym głównie monobloki. Już w 2020 roku wycofano klimatyzatory pokojowe z czynnikiem o GWP przekraczającym 150, co przyczyniło się do wzrostu popularności czynnika R290.

Dalsze ograniczenia dla urządzeń monoblokowych o mocy do 12 kW wejdą w życie:

• Styczeń 2027 r. – zakaz dostarczania urządzeń monoblokowych o mocy do 12 kW, wykorzystujących gazy fluorowane o GWP powyżej 150.
• Rok 2032 – całkowity zakaz stosowania gazów fluorowanych w urządzeniach monoblokowych o mocy do 12 kW.

W 2027 roku pojawią się również ograniczenia dla urządzeń monoblokowych i innych samodzielnych urządzeń klimatyzacyjnych i pomp ciepła o mocy znamionowej w zakresie 12-50 kW. W tym przypadku wybór czynników zostanie ograniczony do tych o GWP do 150. To oznacza, że w tym segmencie urządzeń czynnik R32 przestanie spełniać wymogi i zostanie wycofany z użytku.

Splity – zmiany dla pomp ciepła i klimatyzatorów

Najbardziej popularną kategorią urządzeń klimatyzacyjnych i pomp ciepła są splity. Również w tym segmencie rynku nowe przepisy wprowadzają istotne zmiany, które będą wdrażane etapami:

• Styczeń 2025 r. – ograniczenia dla systemów split zawierających do 3 kg gazów cieplarnianych. Zakazane będzie stosowanie urządzeń zasilanych gazami fluorowanymi o GWP równym lub wyższym niż 750.
• Do końca 2026 r. – możliwość montażu systemów split (do 12 kW) na czynniki o GWP poniżej 150.
• Rok 2027 – zakaz montażu nowych systemów split (do 12 kW) na czynniki o GWP poniżej 150.
• Styczeń 2029 r. – mocne ograniczenia dla układów powietrze-powietrze typu split o mocy do 12 kW. Na rynku pozostaną jedynie urządzenia z czynnikiem o GWP do 150.
• Rok 2035 – całkowite wycofanie układów typu split o mocy do 12 kW zasilanych cieplarnianymi gazami fluorowanymi.
• Do roku 2028 – możliwość montażu splitów powyżej 12 kW na czynnik o GWP do 750.
• Styczeń 2033 r. – obniżenie dopuszczalnego GWP dla splitów powyżej 12 kW do poziomu 150.

R32 – przyszłość czynnika chłodniczego

W kontekście nadchodzących zmian, kluczowe staje się pytanie o przyszłość czynnika R32. Czy ten popularny czynnik chłodniczy zostanie zakazany? Analizując przedstawione regulacje, możemy stwierdzić, że R32 nie zostanie całkowicie zakazany, ale jego zastosowanie będzie znacząco ograniczone.

Czynnik R32, czyli difluorometan, jest gazem skroplonym pod ciśnieniem, zaliczanym do grupy czynników jednorodnych. Jest on coraz częściej wykorzystywany jako czynnik chłodniczy w pompach ciepła nowej generacji, stanowiąc alternatywę dla bardziej szkodliwego dla środowiska R410A. Główną zaletą R32 jest jego niski wskaźnik GWP, który jest niemal trzykrotnie niższy niż w przypadku R410A. Ponadto, R32 charakteryzuje się wyższą wydajnością energetyczną, co przekłada się na niższe zużycie energii przez urządzenia. Dodatkowo, jest go potrzebne mniej do napełnienia instalacji, co obniża koszty i wpływ na środowisko.

Zgodnie z nowymi regulacjami, R32, ze względu na swoje GWP wynoszące 675, będzie mógł być stosowany w systemach split do 2029 roku (dla mocy do 12 kW) i do 2033 roku (dla mocy powyżej 12 kW), pod warunkiem, że nie zostaną wprowadzone dodatkowe zaostrzenia. Jednak po tych datach, w większości nowych instalacji, będzie trzeba poszukiwać alternatywnych czynników o GWP poniżej 150. W segmencie monobloków i chillerów o większej mocy, R32 zostanie wycofany już w 2027 roku.

Czy można wymienić czynnik R410A na R32?

Teoretycznie, wymiana czynnika R410A na R32 jest możliwa, ale w praktyce nie jest to zalecane i bezpieczne. Systemy klimatyzacyjne i pompy ciepła są projektowane i optymalizowane pod konkretny czynnik chłodniczy. R32, mimo że jest lepszy dla środowiska i wydajniejszy, ma inne właściwości termodynamiczne niż R410A. Wymiana czynnika bez odpowiednich modyfikacji instalacji może prowadzić do problemów z wydajnością, bezpieczeństwem i trwałością urządzenia. Dodatkowo, R32 jest czynnikiem lekko palnym (klasa A2L), co wymaga zachowania szczególnej ostrożności i stosowania odpowiednich komponentów instalacji, które nie zawsze są kompatybilne z instalacjami R410A.

Czy można używać rur R410A do R32?

Podobnie jak w przypadku wymiany czynnika, stosowanie rur przeznaczonych dla R410A w instalacjach z R32nie jest zalecane. Chociaż fizycznie rury mogą pasować, różnice w ciśnieniach roboczych i właściwościach czynników mogą wpływać na bezpieczeństwo i szczelność instalacji. Zaleca się stosowanie rur i komponentów certyfikowanych i przeznaczonych do pracy z czynnikiem R32, aby zapewnić prawidłowe i bezpieczne działanie systemu.

Podsumowanie

Nowe Rozporządzenie F-gazowe wprowadza znaczące zmiany na rynku HVAC, wymuszając stopniowe wycofywanie czynników chłodniczych o wysokim GWP. Czynnik R32, choć lepszy od R410A, również będzie podlegał ograniczeniom w pewnych segmentach rynku. Przyszłość branży HVAC to poszukiwanie i wdrażanie czynników chłodniczych o jak najniższym wpływie na środowisko, takich jak naturalne czynniki chłodnicze (np. propan R290) oraz rozwój technologii umożliwiających ich bezpieczne i efektywne stosowanie. Producenci i instalatorzy systemów HVAC muszą przygotować się na te zmiany i dostosować swoją ofertę do nowych wymogów prawnych i ekologicznych.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy R32 będzie zakazany?

R32 nie zostanie całkowicie zakazany, ale jego stosowanie będzie ograniczone w czasie i w zależności od rodzaju urządzenia. W niektórych segmentach rynku, takich jak monobloki i chillery o większej mocy, zostanie wycofany wcześniej (od 2027 roku). W systemach split jego stosowanie będzie ograniczone do 2029 roku (do 12kW) i 2033 roku (powyżej 12kW), a ostatecznie wycofane w 2035 roku (dla splitów do 12kW z gazami fluorowanymi).

Czy można wymienić czynnik chłodniczy R410A na R32?

Wymiana czynnika R410A na R32 nie jest zalecana i może być niebezpieczna bez odpowiednich modyfikacji instalacji. Systemy są projektowane pod konkretny czynnik, a R32 ma inne właściwości termodynamiczne i jest lekko palny.

Czy można używać rur R410A do R32?

Nie zaleca się stosowania rur R410A do instalacji R32. Należy używać rur i komponentów certyfikowanych do pracy z czynnikiem R32, aby zapewnić bezpieczeństwo i szczelność instalacji.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Przyszłość R32: Czy ten czynnik chłodniczy zostanie zakazany?, możesz odwiedzić kategorię HVAC.