23/12/2018
Elektryczne zespoły trakcyjne serii EN57 i EN71 to ikony polskiej kolei. Choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się podobne, kryją w sobie istotne różnice konstrukcyjne i eksploatacyjne. W tym artykule przyjrzymy się bliżej obu seriom, analizując ich genezę, budowę, modernizacje oraz kluczowe różnice, które decydują o ich charakterze i zastosowaniu.
Co to jest EN57?
EN57 to trójwagonowy elektryczny zespół trakcyjny (EZT) produkowany w Pafawagu we Wrocławiu od 1961 roku. Jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najliczniej wyprodukowanych typów EZT w Polsce. EN57 został zaprojektowany jako uniwersalny pojazd do obsługi ruchu podmiejskiego i regionalnego na liniach zelektryfikowanych prądem stałym o napięciu 3 kV. Jego charakterystyczny wygląd, z ryflowanymi bokami pudła w starszych wersjach, oraz niezawodność sprawiły, że stał się symbolem polskiej kolei.
Co to jest EN71?
EN71 to czterowagonowy elektryczny zespół trakcyjny, który powstał jako rozwinięcie konstrukcji EN57. Główną różnicą jest dodanie czwartego wagonu, który jest wagonem silnikowym. EN71 został zaprojektowany z myślą o obsłudze linii o bardziej wymagających warunkach eksploatacyjnych, w szczególności linii górskich, gdzie moc trójwagonowego EN57 była niewystarczająca. Produkcja seryjna EN71 rozpoczęła się w 1976 roku, choć pewna liczba egzemplarzy została wyprodukowana wcześniej na eksport do Jugosławii.
Kluczowe Różnice między EN57 a EN71
Najbardziej fundamentalną różnicą między EN57 a EN71 jest liczba wagonów i wynikający z tego układ napędowy. Poniższa tabela przedstawia kluczowe różnice w budowie i charakterystyce:
| Cecha | EN57 | EN71 |
|---|---|---|
| Liczba wagonów | 3 (wagon sterowniczy + wagon silnikowy + wagon sterowniczy) | 4 (wagon sterowniczy + wagon silnikowy + wagon silnikowy + wagon sterowniczy) |
| Liczba wagonów silnikowych | 1 | 2 |
| Układ osi | Bo’Bo’+Bo’Bo’+Bo’Bo’ | Bo’Bo’+Bo’Bo’+Bo’Bo’+Bo’Bo’ |
| Moc | Mniejsza | Większa (dzięki dodatkowemu wagonowi silnikowemu) |
| Przeznaczenie | Linie podmiejskie i regionalne, mniej wymagające trasy | Linie górskie i trasy o większych nachyleniach, bardziej wymagające trasy |
| Produkcja seryjna dla PKP | Od 1961 roku (bardzo liczna produkcja) | Głównie 1976 rok (mniejsza produkcja seryjna) + składanie z członów EN57 |
Jak widać, dodanie drugiego wagonu silnikowego w EN71 znacząco zwiększyło moc zespołu trakcyjnego. Dzięki temu EN71 lepiej radzi sobie na trasach z większymi nachyleniami, takich jak linia Kraków – Zakopane, dla której pierwotnie został zaprojektowany. EN57, z mniejszą mocą, jest bardziej odpowiedni do obsługi tras o łagodniejszym profilu.
Konstrukcja Nadwozia i Wnętrze
Zarówno EN57, jak i EN71 charakteryzują się podobną konstrukcją nadwozia. Wagony są połączone krótkimi sprzęgami i przejściami dla pasażerów. Na czołach wagonów sterowniczych zastosowano sprzęgi Scharfenberga, umożliwiające łączenie zespołów w składy. Wnętrze obu serii jest również bardzo zbliżone. W każdym wagonie znajdują się trzy przedziały pasażerskie z przejściem środkowym, oddzielone przedsionkami z automatycznymi drzwiami. EN71 serii 001-020, w odróżnieniu od standardowego EN57, były wyposażone w stojaki na narty, co podkreślało ich górskie przeznaczenie.
Podwozie i Napęd
Podwozie EN71 różni się od EN57 w zakresie wózków napędnych. EN71 posiada dwa wagony silnikowe, każdy z dwoma wózkami napędnymi, co daje łącznie osiem silników trakcyjnych. EN57 ma tylko jeden wagon silnikowy z dwoma wózkami napędnymi, czyli łącznie cztery silniki. Obie serie wykorzystują prąd stały 3 kV i rozruch oporowy, który w momencie ich budowy był już technologią przestarzałą, ale sprawdzoną i niezawodną.
Modernizacje EN71
Podobnie jak EN57, EN71 przechodziły liczne modernizacje, mające na celu poprawę komfortu podróży, niezawodności i obniżenie kosztów eksploatacji. Wśród najważniejszych modernizacji EN71 wymienia się:
- EN71AC: Modernizacja przeprowadzona przez Newag, obejmująca zmianę rozruchu na impulsowy, silników na asynchroniczne, a także wprowadzenie udogodnień dla pasażerów, takich jak klimatyzacja, toaleta w obiegu zamkniętym i windy dla niepełnosprawnych.
- EN71SPOT: Modernizacja przeprowadzona przez ZNTK „Mińsk Mazowiecki”, obejmująca wymianę czoła, klimatyzację kabiny maszynisty, przetwornicę statyczną i rozruch impulsowy, a także modernizację wnętrza.
- EN71KM: Kolejna modernizacja ZNTK „Mińsk Mazowiecki”, obejmująca nowe czoła, zmodernizowane wnętrze i wózki, ale pozostawiająca stary rozruch oporowy i silniki.
- EN71AKŚ: Modernizacja przeprowadzona przez Newag dla Kolei Śląskich.
Modernizacje te znacząco przedłużyły żywotność EN71 i dostosowały je do współczesnych standardów.
Gdzie można spotkać EN71-001?
Pierwszy wyprodukowany egzemplarz EN71, o numerze 001, ma szczególną wartość historyczną. Jak informują doniesienia, spółka Polregio planuje przywrócenie mu historycznego malowania w żółto-niebieskich barwach. EN71-001, jako pierwszy przedstawiciel serii, zasługuje na zachowanie dla przyszłych pokoleń. Informacje wskazują, że EN71-001 wciąż jest eksploatowany, a po planowanej naprawie i przemalowaniu ma szansę stać się jeżdżącym pomnikiem historii polskiej kolei.
Podsumowanie
EN57 i EN71 to dwa ważne typy elektrycznych zespołów trakcyjnych w historii polskiej kolei. EN71, będący rozwinięciem EN57, został stworzony z myślą o bardziej wymagających trasach, dzięki zwiększonej mocy i czterowagonowej konstrukcji. Obie serie, mimo swojego wieku, wciąż są w eksploatacji, a liczne modernizacje pozwalają im sprostać współczesnym wyzwaniom. EN57 pozostaje symbolem polskiej kolei regionalnej, a EN71 doceniany jest za swoją wytrzymałość i zdolność do pokonywania trudnych tras.
FAQ - Najczęściej Zadawane Pytania
Czy EN71 to po prostu wydłużony EN57?
Tak, można powiedzieć, że EN71 jest rozwinięciem EN57. Główna różnica to dodanie czwartego wagonu, który jest wagonem silnikowym, co zwiększa moc i przystosowuje EN71 do trudniejszych tras.
Dlaczego powstał EN71, skoro był już EN57?
EN71 powstał z powodu specyficznych warunków eksploatacyjnych na niektórych liniach, np. Kraków – Zakopane. EN57 okazał się zbyt słaby na trasy górskie, dlatego opracowano EN71 z większą mocą.
Czy EN71 i EN57 mogą jeździć w trakcji ukrotnionej?
Tak, EN71 są przystosowane do jazdy w trakcji ukrotnionej zarówno z jednostkami tej samej serii, jak i z seriami EN57 i ED72.
Czy modernizacje EN71 objęły wszystkie egzemplarze?
Nie, modernizacje EN71 dotyczyły tylko wybranych egzemplarzy. Różne modernizacje, takie jak EN71AC, EN71SPOT, EN71KM, objęły różne pule pojazdów i wprowadziły różne zmiany.
Gdzie można jeszcze spotkać jeżdżące EN71?
EN71 są nadal eksploatowane przez różnych przewoźników kolejowych w Polsce, m.in. Koleje Mazowieckie i Koleje Śląskie. EN71-001, jak wspomniano, jest wciąż w służbie w Polregio.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do EN57 vs EN71: Kluczowe Różnice i Charakterystyka, możesz odwiedzić kategorię HVAC.