Kiedy potrzebujesz świadectwa energetycznego budynku?

W dzisiejszych czasach, kiedy oszczędność energii i dbałość o środowisko stają się coraz ważniejsze, świadectwo charakterystyki energetycznej budynku zyskuje na znaczeniu. Jest to dokument, który informuje o efektywności energetycznej budynku, a jego posiadanie w określonych sytuacjach jest obowiązkowe. Zrozumienie, kiedy świadectwo energetyczne jest wymagane, jest kluczowe zarówno dla właścicieli nieruchomości, jak i potencjalnych nabywców czy najemców. W tym artykule przyjrzymy się bliżej temu zagadnieniu, wyjaśniając, czym jest świadectwo charakterystyki energetycznej, kiedy należy je sporządzić, a kiedy można uniknąć tego obowiązku.

Co to jest świadectwo charakterystyki energetycznej?

Świadectwo charakterystyki energetycznej, nazywane również paszportem energetycznym, to dokument, który określa zapotrzebowanie energetyczne budynku lub jego części. Precyzuje ono ilość energii niezbędnej do zaspokojenia potrzeb związanych z użytkowaniem budynku, takich jak ogrzewanie, wentylacja, przygotowanie ciepłej wody użytkowej, chłodzenie, a w przypadku budynków niemieszkalnych również oświetlenie. Mówiąc prościej, świadectwo energetyczne to swego rodzaju „etykieta energetyczna” dla budynku, która informuje o jego energochłonności.

Celem wprowadzenia świadectw charakterystyki energetycznej jest promowanie budownictwa efektywnego energetycznie oraz zwiększanie świadomości społecznej na temat oszczędzania energii w budynkach. Dzięki informacjom zawartym w świadectwie właściciele, najemcy i użytkownicy budynków mogą oszacować roczne zapotrzebowanie na energię, a tym samym potencjalne koszty utrzymania. To z kolei ma zachęcać do podejmowania działań mających na celu poprawę efektywności energetycznej budynków, co przekłada się na niższe rachunki i mniejszy wpływ na środowisko.

Kiedy świadectwo charakterystyki energetycznej jest wymagane?

Obowiązek sporządzenia świadectwa energetycznego pojawia się w określonych sytuacjach związanych z nieruchomościami. Zgodnie z przepisami prawa, świadectwo charakterystyki energetycznej musi być sporządzone, gdy budynek lub jego część (np. lokal mieszkalny, lokal użytkowy) jest:

• Sprzedawany
• Wynajmowany

Ten obowiązek wynika z ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, która obowiązuje od 2015 roku, choć podobne regulacje istniały już wcześniej w Prawie budowlanym. Istotne jest, że świadectwo energetyczne nie jest wymagane, gdy wykorzystujemy istniejący budynek lub lokal „na własny użytek” i nie planujemy jego sprzedaży ani wynajmu. Przykładowo, jeśli mieszkasz w swoim domu i nie zamierzasz go sprzedawać ani wynajmować, nie musisz sporządzać świadectwa charakterystyki energetycznej.

Wyjątki od obowiązku posiadania świadectwa energetycznego

Przepisy przewidują pewne wyjątki od obowiązku sporządzania świadectw energetycznych. Inwestorzy i właściciele następujących typów budynków są zwolnieni z tego obowiązku:

• Budynki wolnostojące o powierzchni użytkowej poniżej 50 m². Małe budynki, takie jak altanki, garaże wolnostojące lub niewielkie domki letniskowe, często nie wymagają świadectwa energetycznego ze względu na ich ograniczoną powierzchnię i zazwyczaj niskie zapotrzebowanie na energię.
• Budynki mieszkalne, przeznaczone do użytkowania nie dłużej niż 4 miesiące w roku. Domy letniskowe, które są użytkowane sezonowo i przez krótki okres w roku, również są zwolnione z obowiązku posiadania świadectwa.
• Budynki podlegające ochronie na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Budynki zabytkowe, ze względu na swój specyficzny charakter i często ograniczenia w zakresie modernizacji, są wyłączone z obowiązku sporządzania świadectw.
• Budynki używane jako miejsce kultu i do działalności religijnej. Kościoły, kaplice i inne budynki sakralne są zwolnione z obowiązku posiadania świadectwa energetycznego.
• Budynki przemysłowe oraz gospodarcze niewyposażone w instalacje zużywające energię, z wyłączeniem instalacji oświetlenia wbudowanego. Hale produkcyjne, magazyny, warsztaty, które nie posiadają systemów ogrzewania, wentylacji czy klimatyzacji (poza oświetleniem), nie muszą posiadać świadectwa energetycznego.
• Gospodarstwa rolne o wskaźniku EP określającym roczne obliczeniowe zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną nie wyższym niż 50 kWh/(m²·rok). Niewielkie budynki gospodarcze w gospodarstwach rolnych, charakteryzujące się niskim zapotrzebowaniem na energię, również mogą być zwolnione z obowiązku.

Co się zmieniło w świadectwach charakterystyki energetycznej?

Od 28 kwietnia 2023 roku weszły w życie istotne zmiany dotyczące świadectw charakterystyki energetycznej, które warto znać. Najważniejsze z nich to:

• Możliwość przekazywania świadectw w formie elektronicznej. Oprócz tradycyjnej formy papierowej, świadectwo może być teraz przekazane również elektronicznie, co ułatwia i przyspiesza cały proces.
• Obowiązek odnotowania faktu przekazania świadectwa przez notariusza. Notariusz ma obowiązek odnotować w akcie notarialnym fakt przekazania świadectwa energetycznego. W przypadku braku świadectwa, notariusz musi pouczyć stronę zobowiązaną o karze grzywny za niedopełnienie tego obowiązku.
• Korekty w funkcjonowaniu centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków. Zmiany dotyczą m.in. wpisów do wykazów osób uprawnionych, wykreślania z wykazów oraz upublicznienia części danych z rejestru. Rejestr staje się bardziej przejrzysty i dostępny.
• Korekty w zakresie okresowych kontroli systemów ogrzewania i klimatyzacji. Kontroli podlegają teraz również systemy ze źródłami ciepła innymi niż wymienione wcześniej w przepisach, o mocy cieplnej większej niż 70 kW. Rozszerzono zakres kontroli systemów HVAC.
• Wprowadzenie obowiązku wyposażania budynków niemieszkalnych w systemy automatyki i sterowania. Ten obowiązek dotyczy budynków z systemami ogrzewania lub połączonymi systemami ogrzewania i wentylacji o mocy cieplnej ponad 290 kW oraz systemów klimatyzacji lub połączonych systemów klimatyzacji i wentylacji o mocy chłodniczej ponad 290 kW. Budynki niemieszkalne o większej mocy systemów HVAC muszą być wyposażone w automatykę i sterowanie.
• Przedkładanie świadectwa charakterystyki energetycznej do zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku. Świadectwo energetyczne należy dołączyć do dokumentacji składanej po zakończeniu budowy. Wyjątkiem są budynki mieszkalne o powierzchni zabudowy do 70 m², jeśli powstały na własne cele mieszkaniowe (inwestor jest właścicielem i buduje dla siebie, bez zamiaru sprzedaży). Małe domy jednorodzinne budowane na własny użytek są zwolnione z tego obowiązku.

Kto zleca sporządzenie świadectwa, a kto je wykonuje?

Obowiązek zlecenia sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej spoczywa na:

• Właścicielu lub zarządcy budynku (w przypadku sprzedaży lub najmu).
• Osobie, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu (w przypadku najmu lub zbycia tego prawa).
• Inwestorze (przed złożeniem zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o pozwolenie na użytkowanie, z wyjątkami wspomnianymi wcześniej).

W przypadku sprzedaży lub najmu całego budynku, świadectwo musi dotyczyć całego budynku. Jeśli transakcja dotyczy części budynku (np. lokalu), świadectwo musi odnosić się do tej konkretnej części. Sporządzeniem świadectwa charakterystyki energetycznej zajmują się osoby wpisane do wykazu osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej. W Polsce jest obecnie ponad 20 tysięcy takich specjalistów. Wykaz tych osób jest dostępny publicznie (link na końcu artykułu).

Forma i ważność świadectwa charakterystyki energetycznej

Świadectwo charakterystyki energetycznej ma formę dokumentu. Do niedawna było to wyłącznie świadectwo papierowe, opatrzone numerem nadanym w centralnym rejestrze i podpisem osoby uprawnionej. Od 28 kwietnia 2023 roku możliwe jest również uzyskanie świadectwa w formie elektronicznej, które również musi być opatrzone numerem z rejestru i kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym osoby uprawnionej.

Ważność świadectwa charakterystyki energetycznej wynosi 10 lat od daty jego sporządzenia. Świadectwa wydane przed 28 kwietnia 2023 roku zachowują ważność przez okres, na jaki zostały sporządzone. Jednak świadectwo traci ważność przed upływem 10 lat, jeśli w budynku lub jego części zostaną przeprowadzone prace budowlano-instalacyjne, które wpłyną na charakterystykę energetyczną (np. wymiana okien, źródła ciepła, docieplenie budynku). W takim przypadku konieczne jest sporządzenie nowego świadectwa.

Co zrobić z otrzymanym świadectwem charakterystyki energetycznej?

Po otrzymaniu świadectwa charakterystyki energetycznej, na przykład przy zakupie lub wynajmie lokalu mieszkalnego, nie ma obowiązku przekazywania go dalej. Dokument należy przechowywać, podobnie jak inne dokumenty związane z nieruchomością (np. akt notarialny).

Obowiązek umieszczania świadectwa energetycznego w widocznym miejscu dotyczy tylko dwóch przypadków:

• Budynki o powierzchni użytkowej powyżej 250 m² zajmowane przez organy wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę i organy administracji publicznej, w których obsługiwani są interesanci.
• Budynki o powierzchni użytkowej przekraczającej 500 m², w których świadczone są usługi dla ludności (o ile świadectwo zostało już sporządzone), również zajmowane przez organy wymiaru sprawiedliwości, prokuraturę i organy administracji publicznej i w których dokonywana jest obsługa interesantów.

W tych konkretnych przypadkach, wyciąg ze świadectwa powinien być umieszczony w miejscu dostępnym dla osób odwiedzających budynek.

Informacje o świadectwie energetycznym w ogłoszeniach

Jeśli dla budynku lub jego części zostało sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej, w ogłoszeniach i reklamach dotyczących sprzedaży lub najmu należy podawać określone wskaźniki. Do 28 kwietnia 2023 roku wystarczyło podawać wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię końcową. Obecnie, zgodnie z nowymi przepisami, w ogłoszeniach należy podawać:

• Wskaźniki rocznego zapotrzebowania na energię użytkową (EU)
• Wskaźniki rocznego zapotrzebowania na energię końcową (EK)
• Wskaźniki rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP)
• Udział odnawialnych źródeł energii w rocznym zapotrzebowaniu na energię końcową (OZE)
• Jednostkową wielkość emisji CO₂ (eCO₂)

Te rozszerzone wymagania mają na celu zapewnienie pełniejszej informacji potencjalnym nabywcom i najemcom o charakterystyce energetycznej nieruchomości.

Podsumowując, świadectwo charakterystyki energetycznej jest ważnym dokumentem, który informuje o efektywności energetycznej budynków. Jego posiadanie jest obowiązkowe w przypadku sprzedaży lub wynajmu nieruchomości, a także w określonych sytuacjach związanych z nowo budowanymi budynkami. Zrozumienie, kiedy świadectwo jest wymagane i jakie informacje zawiera, jest kluczowe dla właścicieli, inwestorów i osób zainteresowanych nieruchomościami. Pamiętajmy, że świadectwo energetyczne to nie tylko formalność, ale również narzędzie, które pomaga zwiększyć świadomość energetyczną i promować oszczędność energii.

Wykaz osób uprawnionych do sporządzania świadectw energetycznych:
https://rejestrcheb.mrit.gov.pl/rejestr-uprawnionych

Więcej informacji na temat świadectw energetycznych:
https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/Swiadectwa-charakterystyki-energetycznej

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Kiedy potrzebujesz świadectwa energetycznego budynku?, możesz odwiedzić kategorię HVAC.