Obowiązek stosowania ciepłomierzy: co musisz wiedzieć?

Wielu właścicieli i zarządców budynków wielolokalowych zastanawia się, czy montaż ciepłomierzy jest obowiązkowy. Odpowiedź na to pytanie jest twierdząca, choć istnieją pewne wyjątki i niuanse prawne, które warto poznać. Niniejszy artykuł ma na celu wyjaśnienie obowiązujących przepisów dotyczących ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy do ciepłej wody użytkowej, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji zdalnego odczytu. Postaramy się przybliżyć Państwu tę tematykę w sposób przystępny, bazując na obowiązujących aktach prawnych.

Obowiązek montażu ciepłomierzy – podstawa prawna

Obowiązek wyposażenia budynków wielolokalowych w ciepłomierze lub podzielniki kosztów ogrzewania, a także wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej z funkcją zdalnego odczytu, został wprowadzony ustawą o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw. Przepisy te weszły w życie 22 maja 2021 roku. Oznacza to, że od tego czasu właściciele i zarządcy budynków wielolokalowych są zobowiązani do dostosowania się do nowych regulacji.

Jakich urządzeń dotyczy obowiązek zdalnego odczytu?

Warto zaznaczyć, że nie wszystkie urządzenia pomiarowe muszą bezwzględnie posiadać funkcję zdalnego odczytu. Obowiązek ten dotyczy konkretnych typów urządzeń, które zostały wymienione w znowelizowanej ustawie – Prawo energetyczne.

Urządzenia wymagające funkcji zdalnego odczytu:

• Ciepłomierze w budynkach wielolokalowych – mierzące zużycie ciepła dla całego budynku.
• Ciepłomierze lub podzielniki kosztów ogrzewania w lokalach (mieszkaniach) w budynkach wielolokalowych – umożliwiające indywidualne rozliczanie kosztów ogrzewania.
• Wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej w lokalach (mieszkaniach) w budynkach wielolokalowych – mierzące zużycie ciepłej wody w poszczególnych lokalach.

Ważne jest, że obowiązek montażu urządzeń z funkcją zdalnego odczytu w lokalach jest uzależniony od technicznej wykonalności i opłacalności. Jeżeli montaż takich urządzeń jest technicznie niemożliwy lub ekonomicznie nieuzasadniony, obowiązek ten nie powstaje. Wyjątek dotyczy budynków istniejących przed wejściem w życie przepisów, które wcześniej nie posiadały żadnych urządzeń pomiarowych – w pewnych przypadkach nie muszą one być wyposażone w funkcję zdalnego odczytu od razu.

Szczegółowe regulacje prawne

Artykuł 45a ust. 7 ustawy – Prawo energetyczne nakłada obowiązek wyposażenia budynków wielolokalowych w wymienione wyżej urządzenia. Dodatkowo, ustęp 7a tego artykułu precyzuje, że obowiązek dotyczy wszystkich budynków zasilanych z sieci ciepłowniczej lub budynków z więcej niż jednym lokalem zasilanych z kotłowni. Kluczowe jest tutaj rozdzielenie instalacji wspólnych – przepis ten de facto wymusza rozdzielenie instalacji w budynkach zasilanych np. z grupowego węzła cieplnego, gdzie licznik ciepła był wspólny dla kilku budynków.

Podsumowując, obowiązek dotyczy:

• Ciepłomierzy do pomiaru ciepła dostarczanego do budynku.
• Podzielników kosztów ogrzewania lub ciepłomierzy w lokalach.
• Wodomierzy do ciepłej wody użytkowej w lokalach.
• Urządzeń do pomiaru zużytego paliwa w kotłowni (w kontekście rozliczeń).

Funkcja zdalnego odczytu – co to oznacza?

Ustawa – Prawo energetyczne nie definiuje precyzyjnie pojęcia funkcji zdalnego odczytu w odniesieniu do ciepłomierzy i wodomierzy. Jednak Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2002 wskazuje, że urządzenia umożliwiające zdalny odczyt nie wymagają dostępu do indywidualnych mieszkań lub modułów w celu odczytu. Innymi słowy, odczyt danych z urządzeń powinien być możliwy bez konieczności wchodzenia do lokali – na przykład poprzez system radiowy lub inny system komunikacji zdalnej.

Techniczna wykonalność i opłacalność – kluczowe kryteria

Jak już wspomniano, obowiązek montażu urządzeń z funkcją zdalnego odczytu w lokalach jest uzależniony od technicznej wykonalności i opłacalności. Ustawa – Prawo energetyczne w artykule 45a ust. 7b określa, jakie czynniki należy brać pod uwagę przy ocenie tych kryteriów. Należą do nich:

• Jednopunktowe doprowadzanie ciepła do lokali – czy instalacja jest tak zaprojektowana, że ciepło do każdego lokalu doprowadzane jest w jednym punkcie, co ułatwia pomiar.
• Możliwość regulacji dostarczonego ciepła – czy w lokalach są zawory na grzejnikach, umożliwiające regulację temperatury i tym samym zużycia ciepła.
• Korzystanie z węzłów minimalizujących straty ciepła – czy budynek korzysta z nowoczesnych węzłów cieplnych, redukujących straty energii.
• Zakres termomodernizacji budynku – czy budynek przeszedł termomodernizację, co wpływa na efektywność energetyczną i potencjalne oszczędności.
• Koszty montażu i obsługi urządzeń w stosunku do planowanych oszczędności energii – czy inwestycja w urządzenia pomiarowe zwróci się w postaci oszczędności energii.

Zdalny odczyt ma istotnie obniżyć koszty związane z obsługą odczytów i zwiększyć komfort użytkowników, którzy nie muszą udostępniać swoich mieszkań do odczytów. Szczegółowe warunki ustalania technicznej możliwości i opłacalności określa Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2021 r.

Obowiązki informacyjne

Ustawa nakłada również obowiązki informacyjne na:

• Dostawców energii – muszą informować o kosztach zakupu paliw, energii elektrycznej lub ciepła dostarczanych do budynków wielolokalowych.
• Właścicieli lub zarządców budynków wielolokalowych – mają obowiązek dostarczać użytkownikom lokali informacje o rozliczeniach kosztów zakupu ciepła nie rzadziej niż raz w roku.
• Właścicieli lub zarządców budynków wielolokalowych – mają obowiązek raz w miesiącu umożliwiać użytkownikom lokali dostęp do informacji o zużyciu ciepła, jeśli rozliczenie dokonywane jest na podstawie wskazań urządzeń z funkcją zdalnego odczytu.

Terminy wdrożenia przepisów

Przepisy weszły w życie 21 maja 2021 roku. Od tego dnia nowo montowane urządzenia powinny posiadać funkcję zdalnego odczytu. Ustawa przewiduje również okres przejściowy na wymianę starszych urządzeń. Do 1 stycznia 2027 roku właściciele lub zarządcy budynków wielolokalowych powinni wymienić ciepłomierze, podzielniki kosztów i wodomierze zamontowane przed 21 maja 2021 roku na urządzenia z funkcją zdalnego odczytu. Jednak, jeśli analiza wykaże brak technicznych lub ekonomicznych możliwości montażu w istniejącym budynku, obowiązek ten nie obowiązuje.

Sankcje za brak realizacji obowiązków

Za nieprzestrzeganie obowiązków związanych z montażem i rozliczaniem ciepła, ustawa przewiduje kary pieniężne. Kary w wysokości od 1.000 do 5.000 zł mogą być nałożone na właścicieli lub zarządców budynków wielolokalowych za:

• Brak wyposażenia lokali w urządzenia pomiarowe.
• Niestosowanie rozliczeń kosztów według zużycia.
• Odmowę wypełnienia obowiązków informacyjnych.
• Pobieranie opłat za wypełnienie obowiązków informacyjnych.

Podsumowanie

Obowiązek montażu ciepłomierzy i podzielników kosztów ogrzewania z funkcją zdalnego odczytu jest faktem i dotyczy większości budynków wielolokalowych w Polsce. Przepisy mają na celu zwiększenie efektywności energetycznej i sprawiedliwe rozliczanie kosztów ogrzewania. Warto jednak pamiętać o wyjątkach dotyczących technicznej wykonalności i opłacalności oraz o terminach wdrożenia. W razie wątpliwości, zawsze warto skonsultować się ze specjalistami lub zapoznać się ze szczegółowymi przepisami prawa.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy ciepłomierze są obowiązkowe w każdym budynku?

Obowiązek dotyczy budynków wielolokalowych, z pewnymi wyjątkami związanymi z techniczną wykonalnością i opłacalnością montażu. Budynki jednorodzinne zasilane z indywidualnych źródeł ciepła zazwyczaj nie podlegają temu obowiązkowi, chyba że są zasilane z sieci ciepłowniczej.

Do kiedy trzeba wymienić stare ciepłomierze na nowe z funkcją zdalnego odczytu?

Termin wymiany to 1 stycznia 2027 roku dla urządzeń zamontowanych przed 21 maja 2021 roku.

Co oznacza „techniczna wykonalność i opłacalność” montażu?

Oznacza to, że przed montażem należy przeprowadzić analizę, która uwzględni m.in. koszty montażu i potencjalne oszczędności energii. Jeżeli koszty są nieproporcjonalnie wysokie w stosunku do oszczędności, montaż nie jest obowiązkowy.

Jakie kary grożą za brak ciepłomierzy?

Kary pieniężne w wysokości od 1.000 do 5.000 zł mogą być nałożone za nieprzestrzeganie obowiązków związanych z montażem i rozliczaniem ciepła.

Gdzie mogę znaleźć szczegółowe informacje o przepisach?

Szczegółowe informacje znajdują się w ustawie o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 868) oraz w Rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2021 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2273).

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Obowiązek stosowania ciepłomierzy: co musisz wiedzieć?, możesz odwiedzić kategorię Ogrzewanie.