22/01/2018
W branży HVAC, a także w systemach ochrony przeciwpożarowej, często spotykamy się z akronimami SZWO i FGC. Są to skróty odnoszące się do substancji chemicznych, których stosowanie i emisja są ściśle regulowane ze względu na ich wpływ na środowisko. Zrozumienie, czym są SZWO i FGC, a także jakie obowiązki sprawozdawcze się z nimi wiążą, jest kluczowe dla firm działających w tych sektorach w Polsce. W tym artykule wyjaśnimy te pojęcia i przedstawimy najważniejsze informacje dotyczące raportowania.
Czym są SZWO?
SZWO to skrót od Substancje Zubożające Warstwę Ozonową. Jak sama nazwa wskazuje, są to związki chemiczne, które mają negatywny wpływ na warstwę ozonową w atmosferze ziemskiej. Warstwa ozonowa chroni nas przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym (UV) ze Słońca. Uszkodzenie warstwy ozonowej prowadzi do zwiększenia ilości promieniowania UV docierającego do powierzchni Ziemi, co może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia ludzi, środowiska i klimatu.
Do SZWO zalicza się m.in. freony (CFC), halony, tetrachlorek węgla i bromek metylu. Substancje te były powszechnie stosowane w przeszłości w chłodnictwie, klimatyzacji, gaśnicach i aerozolach. Ze względu na ich szkodliwy wpływ, międzynarodowe porozumienia, takie jak Protokół Montrealski, doprowadziły do stopniowego wycofywania SZWO z użycia. W Polsce regulacje dotyczące SZWO wynikają z ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych.
Czym są FGC?
FGC to skrót od Fluorowane Gazy Cieplarniane. Są to syntetyczne gazy, które, choć nie zubożają warstwy ozonowej, mają bardzo silny wpływ na efekt cieplarniany i przyczyniają się do globalnego ocieplenia. Wiele FGC ma potencjał tworzenia efektu cieplarnianego wielokrotnie wyższy niż dwutlenek węgla (CO2).
Do FGC zalicza się przede wszystkim wodorofluorowęglowodory (HFC), perfluorowęglowodory (PFC) i sześciofluorek siarki (SF6). FGC są często stosowane jako zamienniki SZWO w chłodnictwie, klimatyzacji, pompach ciepła, aerozolach i systemach ochrony przeciwpożarowej. Mimo że są lepsze dla warstwy ozonowej, ich wysoki potencjał globalnego ocieplenia (GWP) sprawia, że również ich emisja jest regulowana i ograniczana.
Baza Danych Sprawozdań (BDS) o SZWO i FGC
W Polsce, zgodnie z ustawą z dnia 15 maja 2015 r., funkcjonuje Baza Danych Sprawozdań (BDS) o SZWO i FGC. Jest to system elektroniczny, w którym gromadzone są sprawozdania dotyczące substancji zubożających warstwę ozonową i fluorowanych gazów cieplarnianych. Celem BDS jest monitorowanie obrotu i stosowania SZWO i FGC w kraju, co pozwala na kontrolę przestrzegania przepisów i realizację zobowiązań międzynarodowych dotyczących ochrony środowiska.
BDS jest prowadzona przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Podmioty zobowiązane do składania sprawozdań robią to za pośrednictwem elektronicznego formularza dostępnego w systemie BDS.
Kto musi składać sprawozdanie do BDS?
Obowiązek składania sprawozdania do BDS dotyczy podmiotów, które w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały jedną lub więcej z poniższych czynności związanych z SZWO lub FGC:
- Przywóz na terytorium Polski.
- Wywóz z terytorium Polski.
- Stosowanie w produkcji, instalacji, serwisowaniu lub konserwacji urządzeń i systemów (np. klimatyzacyjnych, chłodniczych, przeciwpożarowych).
- Odzysk, recykling, regeneracja lub zniszczenie.
- Przywóz produktów, urządzeń lub systemów zawierających SZWO lub FGC.
- Wywóz produktów, urządzeń lub systemów zawierających SZWO lub FGC.
Szczegółowa definicja „stosowania” FGC i SZWO znajduje się w odpowiednich rozporządzeniach Unii Europejskiej: rozporządzeniu (WE) nr 1005/2009 (dotyczącym SZWO) oraz rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014 (dotyczącym FGC).
Termin składania sprawozdania
Sprawozdanie za dany rok kalendarzowy należy złożyć do 28 lutego następnego roku. Na przykład, sprawozdanie za rok 2023 należało złożyć do 28 lutego 2024 r. Sprawozdanie składa się elektronicznie poprzez system BDS.
Jak złożyć sprawozdanie?
Aby złożyć sprawozdanie do BDS, należy:
- Zarejestrować się w systemie BDS (jeśli podmiot nie posiada jeszcze konta).
- Zalogować się do systemu BDS.
- Wypełnić elektroniczny formularz sprawozdania za odpowiedni rok.
- Przesłać wypełniony formularz w systemie BDS.
Formularz sprawozdania wymaga podania szczegółowych informacji dotyczących ilości i rodzaju SZWO i FGC, z którymi podmiot miał do czynienia w danym roku, rodzaju wykonywanych czynności (przywóz, wywóz, stosowanie, odzysk itp.) oraz innych danych wymaganych przez przepisy.
Dlaczego raportowanie jest ważne?
Raportowanie dotyczące SZWO i FGC jest istotne z kilku powodów:
- Ochrona środowiska: Pozwala monitorować i ograniczać emisję substancji szkodliwych dla warstwy ozonowej i klimatu.
- Zgodność z przepisami prawa: Składanie sprawozdań jest obowiązkiem prawnym. Niewywiązywanie się z tego obowiązku może skutkować sankcjami.
- Realizacja celów klimatycznych: Dane z BDS są wykorzystywane do monitorowania postępów w realizacji krajowych i międzynarodowych celów redukcji emisji gazów cieplarnianych i ochrony warstwy ozonowej.
Podsumowanie
Zrozumienie różnicy między SZWO a FGC oraz obowiązków sprawozdawczych z nimi związanych jest kluczowe dla podmiotów działających w branży HVAC i pokrewnych. Baza Danych Sprawozdań (BDS) jest narzędziem służącym do monitorowania obrotu i stosowania tych substancji w Polsce. Pamiętaj o terminowym składaniu sprawozdań – do 28 lutego każdego roku – aby uniknąć konsekwencji prawnych i przyczynić się do ochrony środowiska.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Gdzie znajdę formularz sprawozdania BDS?
Formularz sprawozdania dostępny jest po zalogowaniu się do systemu Bazy Danych Sprawozdań (BDS) na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Co się stanie, jeśli nie złożę sprawozdania w terminie?
Niezłożenie sprawozdania w terminie jest naruszeniem przepisów ustawy i może skutkować nałożeniem kar pieniężnych. Ponadto, brak sprawozdania utrudnia monitorowanie emisji SZWO i FGC w kraju.
Czy muszę raportować, jeśli używam tylko niewielkie ilości FGC?
Tak, obowiązek raportowania dotyczy wszystkich podmiotów, które wykonują czynności wymienione w ustawie, niezależnie od ilości użytych FGC lub SZWO. Nawet jeśli ilość jest niewielka, sprawozdanie nadal jest wymagane.
Gdzie mogę znaleźć więcej informacji na temat BDS i obowiązków sprawozdawczych?
Szczegółowe informacje, instrukcje i materiały pomocnicze dotyczące BDS oraz obowiązków sprawozdawczych można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu i Środowiska, w zakładce dotyczącej Substancji Zubożających Warstwę Ozonową i Fluorowanych Gazów Cieplarnianych.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do SZWO i FGC: Obowiązki Sprawozdawcze w HVAC, możesz odwiedzić kategorię HVAC.