Normy Oddymiania Klatek Schodowych w Polsce

Bezpieczeństwo pożarowe jest kluczowym aspektem projektowania i eksploatacji każdego budynku. W Polsce, przepisy przeciwpożarowe kładą szczególny nacisk na zapewnienie bezpiecznej ewakuacji ludzi oraz ochronę ekip ratowniczych w przypadku pożaru. Jednym z fundamentalnych elementów strategii bezpieczeństwa jest system oddymiania klatek schodowych. W obliczu zadymienia, które jest nieodłącznym elementem pożaru, systemy oddymiania stają się kluczowe dla utrzymania drożności dróg ewakuacyjnych i minimalizacji strat. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej normom i wytycznym dotyczącym oddymiania klatek schodowych w Polsce, opierając się na aktualnych przepisach i wiedzy eksperckiej.

Założenia projektowe systemów oddymiania

Prawidłowo zaprojektowany system oddymiania klatki schodowej działa automatycznie i skutecznie. Jego podstawowym zadaniem jest wykrywanie dymu w obrębie klatki schodowej i jego natychmiastowe usuwanie na zewnątrz budynku. Dzięki temu, klatka schodowa pozostaje wolna od dymu, co umożliwia bezpieczną i sprawną ewakuację osób znajdujących się w budynku. System oddymiania, uruchamiając się samoczynnie po wykryciu dymu, stanowi nieocenione wsparcie w sytuacjach zagrożenia.

Efektywność i ekonomia systemu oddymiania są w dużej mierze determinowane przez założenia projektowe, które powinny być uwzględnione już na etapie koncepcji architektonicznej budynku. Kluczowe jest przemyślenie strategii ewakuacji oraz rodzaju zastosowanych zabezpieczeń przeciwpożarowych. W kontekście ekonomicznym i funkcjonalnym, dla większości budynków optymalnym rozwiązaniem jest grawitacyjny system oddymiania, oparty na klapach dymowych. Przykładem mogą być klapy dymowe AWAK P2 + W oraz AWAK PS2 + W, które stanowią wielofunkcyjne rozwiązanie. Oprócz podstawowej funkcji oddymiania, klapy te dostarczają naturalne światło do klatki schodowej, umożliwiają wentylację, a także mogą pełnić funkcję wyłazu dachowego.

Aby system oddymiania działał prawidłowo i efektywnie, niezbędne jest zapewnienie odpowiedniej ilości powietrza kompensacyjnego. Lokalizacja klatki schodowej ma w tym kontekście kluczowe znaczenie. Idealnym rozwiązaniem jest zaprojektowanie klatki schodowej z bezpośrednim wyjściem na zewnątrz budynku. W takim przypadku, drzwi zewnętrzne służą jako element napowietrzający, dostarczając powietrze kompensacyjne. Jeżeli bezpośrednie wyjście na zewnątrz nie jest możliwe, alternatywą jest umiejscowienie klatki schodowej przy elewacji budynku, co umożliwia wykorzystanie zewnętrznych okien do napowietrzania.

Wytyczne normowe dotyczące oddymiania

W Polsce, wytyczne projektowe dla systemów oddymiania grawitacyjnego określa norma PN-B-02877-4:2001 + Az1:2006 „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Instalacje grawitacyjne do odprowadzania dymu i ciepła. Zasady projektowania”. Norma ta precyzuje zależność pomiędzy powierzchnią klap dymowych a powierzchnią okien lub drzwi napowietrzających. Kluczową zasadą jest, że powierzchnia geometryczna okien lub drzwi napowietrzających powinna być o 30% większa niż suma powierzchni geometrycznej klap dymowych. Ta proporcja ma na celu zapewnienie skutecznego przepływu powietrza i efektywne usuwanie dymu.

Dobór odpowiedniej klapy dymowej rozpoczyna się od obliczenia wymaganej powierzchni czynnej oddymiania (Acz) dla danej klatki schodowej. Zgodnie z normą [1], dla budynków niskich i średniowysokich, powierzchnia czynna oddymiania powinna wynosić co najmniej 5% powierzchni rzutu poziomego klatki schodowej. W przypadku budynków wysokich, wymaganie to wzrasta do minimum 7,5%. Należy pamiętać o minimalnych wartościach powierzchni czynnej oddymiania, które wynoszą 1 m² dla budynków niskich i średniowysokich oraz 1,5 m² dla budynków wysokich. W praktyce, dla większości budynków niskich i średniowysokich, pojedyncza klapa dymowa, taka jak AWAK P2 + W lub AWAK PS2 + W, okazuje się wystarczająca.

Przykładowe obliczenia systemu oddymiania

Aby lepiej zrozumieć zasady doboru systemu oddymiania, przeanalizujmy przykład obliczeniowy dla budynku socjalno-biurowego, oddzielonego od części produkcyjno-magazynowej ścianami REI 240, stanowiącego odrębną strefę pożarową i zakwalifikowanego do kategorii ZL III. Budynek jest dwukondygnacyjny, a klatka schodowa o powierzchni 25,9 m² (A_ks) znajduje się wewnątrz i jest wydzielona ścianami REI 60.

Pierwszym krokiem jest obliczenie wymaganej czynnej powierzchni całkowitej klap dymowych (A_cz):

A_cz = A_ks x 5% = 25,9 m² x 0,05 = 1,295 m²

Na podstawie obliczonej wymaganej powierzchni czynnej, dobrano klapę dymową Awak P2 + W – jednoskrzydłową klapę dymową z napędem elektrycznym 24V (6A), o wymiarach w świetle otworu 100 x 190 cm. Klapa posiada podstawę prostą z blachy stalowej ocynkowanej, malowanej na kolor RAL 9010, o wysokości h = 75 cm, oraz pokrycie NRO KERA Fire Protect – efekt mleczny. Parametry klapy:

• Powierzchnia geometryczna (A_g) = 1,9 m²
• Powierzchnia czynna oddymiania (P_cz) = 1,387 m²

Sprawdzenie warunku:

P_cz = 1,387 m² > A_cz = 1,295 m² – warunek spełniony

Następnie należy określić minimalną wielkość otworu powierzchni napowietrzania (A_komp), w oparciu o dobraną klapę dymową. Pamiętajmy, że powierzchnię geometryczną otworów napowietrzających należy przyjmować w świetle otworu, pomijając elementy wchodzące w światło, np. ramy okienne.

A_komp ≥ 1,3 x A_g = 1,3 x 1,9 m² = 2,47 m²

W analizowanym obiekcie, do napowietrzania przewidziano dwa okna zewnętrzne o wymiarach w świetle otworu 0,722 m x 1,932 m, o powierzchni geometrycznej okien (A_n):

A_n = 2 x (0,722 m x 1,932 m) ≈ 2 x 1,394 m² ≈ 2,789 m²

Sprawdzenie warunku:

A_n = 2,789 m² > A_komp = 2,47 m² – warunek spełniony

Podsumowując przykład, system oddymiania w tym budynku będzie realizowany za pomocą klapy dymowej AWAK P2 +W, zamontowanej w dachu nad klatką schodową. Napowietrzanie kompensacyjne dymu będzie zapewnione przez okna zlokalizowane na najniższej kondygnacji. System zostanie uruchomiony automatycznie po wykryciu dymu na klatce schodowej przez czujki dymowe, rozmieszczone na każdej kondygnacji. Sygnał z czujek zostanie przekazany do centrali oddymiania, co spowoduje otwarcie klapy dymowej i okien napowietrzających. Dodatkowo, na każdej kondygnacji zostaną zamontowane przyciski RPO (ręcznego uruchamiania oddymiania), umożliwiające manualne uruchomienie systemu.

Podsumowanie i kluczowe aspekty systemów oddymiania

Wszystkie elementy systemu oddymiania muszą spełniać określone wymagania i normy, aby mogły być legalnie stosowane w Polsce. Kompletny system oddymiania klatki schodowej, dostarczany przez Kera Awak, charakteryzuje się wysoką jakością i zgodnością z przepisami. Centrale oddymiania standardowo wyposażone są w moduły komunikacji z zewnętrznym systemem SSP (System Sygnalizacji Pożaru) oraz z możliwością podłączenia dodatkowych urządzeń. Warto zwrócić uwagę na dodatkową funkcjonalność, jaką może być przycisk do otwierania i zamykania klapy, umożliwiający wykorzystanie jej jako wyłazu dachowego.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jakie są podstawowe normy dotyczące oddymiania klatek schodowych w Polsce?

Podstawową normą jest PN-B-02877-4:2001 + Az1:2006 „Ochrona przeciwpożarowa budynków. Instalacje grawitacyjne do odprowadzania dymu i ciepła. Zasady projektowania”. Określa ona wytyczne projektowania systemów oddymiania grawitacyjnego.

Dlaczego system oddymiania klatki schodowej jest tak ważny?

System oddymiania jest kluczowy dla zapewnienia bezpieczeństwa ewakuacji podczas pożaru. Usuwa dym z drogi ewakuacyjnej, zwiększając widoczność i zmniejszając ryzyko zatrucia dymem.

Co to jest powierzchnia czynna oddymiania i jak się ją oblicza?

Powierzchnia czynna oddymiania to efektywna powierzchnia, przez którą dym jest odprowadzany na zewnątrz. Oblicza się ją jako procent powierzchni rzutu poziomego klatki schodowej (5% dla budynków niskich i średniowysokich, 7,5% dla wysokich), z minimalnymi wartościami.

Na czym polega grawitacyjny system oddymiania?

Grawitacyjny system oddymiania wykorzystuje naturalne siły wyporu cieplnego dymu. Ciepły dym unosi się do góry i jest usuwany przez klapy dymowe umieszczone w górnej części klatki schodowej, a powietrze kompensacyjne napływa dołem.

Jakie elementy wchodzą w skład systemu oddymiania klatki schodowej?

Typowy system oddymiania składa się z klap dymowych, czujek dymowych, centrali oddymiania, przycisków RPO, a także elementów napowietrzających, takich jak okna lub drzwi.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Normy Oddymiania Klatek Schodowych w Polsce, możesz odwiedzić kategorię Wentylacja.