Badanie akustyczne: wszystko, co musisz wiedzieć

W dzisiejszym świecie, gdzie jesteśmy nieustannie otoczeni dźwiękami, badanie akustyczne staje się coraz ważniejsze. Hałas, zarówno ten w naszym otoczeniu, jak i ten przenikający do naszych domów, może mieć znaczący wpływ na nasze zdrowie i komfort życia. Dlatego zrozumienie, jak mierzyć i oceniać właściwości akustyczne różnych przestrzeni i materiałów, jest kluczowe. Ten artykuł ma na celu przybliżenie tematyki badań akustycznych, ich metod, zastosowań oraz odpowiedzi na pytanie, które nurtuje wielu: ile kosztuje takie badanie?

Co to jest badanie akustyczne?

Badanie akustyczne to szerokie pojęcie, obejmujące szereg pomiarów i analiz mających na celu ocenę charakterystyk dźwiękowych danego środowiska, materiału lub urządzenia. Metody pomiarowe w akustyce są zróżnicowane i dobierane w zależności od konkretnego źródła dźwięku oraz celu przeprowadzanych pomiarów. Nie ma jednej uniwersalnej metody, ponieważ hałas i dźwięk mogą pochodzić z różnych źródeł i mieć różny charakter.

Metody pomiarowe są różne w zależności od źródła dźwięku i celu badania

Różnorodność źródeł dźwięku i celów badań akustycznych sprawia, że stosuje się wiele różnych metod pomiarowych. Przykładowo, inaczej mierzy się hałas komunikacyjny, a inaczej parametry akustyczne pomieszczeń. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów:

• Hałas komunikacyjny: W przypadku hałasu pochodzącego od ciągów komunikacyjnych, takich jak drogi czy linie kolejowe, często stosuje się wskaźnik L_DWN (Długookresowy Średni Poziom Dźwięku A w porze Dnia, Wieczoru i Nocy). Wskaźnik ten uwzględnia długotrwałą ekspozycję na hałas w różnych porach dnia i nocy, co pozwala na kompleksową ocenę uciążliwości hałasu komunikacyjnego.
• Akustyka pomieszczeń: W pomieszczeniach, takich jak sale koncertowe, biura czy mieszkania, kluczowe są parametry akustyczne wpływające na komfort użytkowania. Do najważniejszych pomiarów należą:
• Czas pogłosu: Określa, jak długo dźwięk utrzymuje się w pomieszczeniu po ustaniu źródła. Ma wpływ na zrozumiałość mowy i jakość odbioru muzyki.
• Zrozumiałość mowy: Mierzy, jak dobrze mowa jest słyszalna i zrozumiała w danym pomieszczeniu. Jest szczególnie ważna w salach konferencyjnych, lekcyjnych i biurach typu open space.
• Izolacyjność akustyczna przegród budowlanych: W budynkach, które muszą spełniać wymagania Prawa Budowlanego, istotne jest zapewnienie odpowiedniej izolacyjności akustycznej ścian, drzwi i okien. Pomiar izolacyjności ma na celu sprawdzenie, czy przegrody te skutecznie tłumią dźwięki przenikające z zewnątrz lub pomiędzy pomieszczeniami.
• Drgania: Badania akustyczne obejmują również pomiary drgań. W zależności od źródła drgań i celu pomiarów, mierzy się różne parametry:
• Drgania ogólne: Oddziałujące na całe ciało człowieka.
• Drgania miejscowe: Działające na konkretne części ciała, np. dłonie i ramiona.
• Drgania maszyn: Mierzone w celu diagnostyki i oceny stanu technicznego maszyn.
• Drgania budynków: Ocena wpływu drgań na konstrukcję budynków, np. pochodzących od ruchu ulicznego lub prac budowlanych.
• Hałas przemysłowy: W przypadku hałasu przemysłowego, oprócz pomiarów poziomu dźwięku, często wykonuje się pomiary wielkości emisji hałasu. Pozwala to na ocenę wpływu zakładu przemysłowego na środowisko akustyczne w jego otoczeniu.

Kto wykonuje badanie hałasu? Właściwość organów ochrony środowiska

Do niedawna kwestia właściwości organów odpowiedzialnych za pomiary hałasu była nieco skomplikowana. Jednak zmiany prawne wprowadzone ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. (Dz. U. poz. 1648) jasno określają, kto wykonuje badanie hałasu w kontekście stwierdzania przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu.

Zgodnie z nowelizacją ustawy Prawo ochrony środowiska, od 23 września 2021 r. pomiary hałasu, które mają być podstawą do stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu i wydania decyzji administracyjnych w tym zakresie, są kompetencją właściwych organów ochrony środowiska. Tymi organami są:

• Starostowie: W przypadku obszarów powiatów.
• Prezydenci miast na prawach powiatu: W przypadku miast na prawach powiatu.

Oznacza to, że wnioski o interwencje związane z uciążliwością akustyczną, np. pochodzącą od zakładów przemysłowych, lokali gastronomicznych czy innych podmiotów, należy kierować bezpośrednio do Starosty lub Prezydenta Miasta na prawach powiatu właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności, która generuje hałas.

Rola Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (WIOŚ) wkracza do akcji w sytuacji, gdy Starosta lub Prezydent Miasta na prawach powiatu wydał już decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu dla danego podmiotu. Wówczas WIOŚ posiada kompetencje do przeprowadzania działań kontrolnych w zakresie przestrzegania tych decyzji. W praktyce oznacza to, że WIOŚ kontroluje, czy podmioty, dla których określono dopuszczalne poziomy hałasu, rzeczywiście ich przestrzegają.

Metody badania izolacyjności akustycznej ścian w mieszkaniu

Hałas w mieszkaniu to poważny problem, który znacząco obniża komfort życia i może negatywnie wpływać na zdrowie. Dlatego tak ważne jest, aby budynki mieszkalne były odpowiednio izolowane akustycznie. Polskie normy, w tym norma PN-87/B-02151/02, określają dopuszczalne poziomy dźwięku w mieszkaniach, mające na celu ochronę mieszkańców przed nadmiernym hałasem.

Kluczową rolę w zapewnieniu komfortu akustycznego w mieszkaniach odgrywa izolacyjność akustyczna przegród budowlanych, czyli ścian zewnętrznych i wewnętrznych, stropów, drzwi i okien. Właściwości akustyczne tych przegród powinny spełniać wymagania normowe. Zastosowanie przegród o odpowiedniej izolacyjności akustycznej, zgodnych z normą PN-B-02151 – 3:1999, pozwala ograniczyć poziom hałasu w mieszkaniu do poziomu dopuszczalnego.

Przyczyny niedostatecznej izolacyjności akustycznej

Niestety, zdarza się, że ściany lub stropy w mieszkaniach mają niedostateczną izolacyjność akustyczną. W efekcie mieszkańcy skarżą się na hałas przenikający przez przegrody działowe między mieszkaniami. Przyczyn tego problemu może być kilka:

• Zły projekt budynku: Błędy projektowe, np. niewłaściwy dobór materiałów lub nieprawidłowe rozwiązania konstrukcyjne, mogą skutkować niską izolacyjnością akustyczną przegród.
• Materiały budowlane o niskiej izolacyjności akustycznej: Stosowanie tanich materiałów budowlanych, które nie spełniają wymagań akustycznych, to częsty problem, szczególnie w budownictwie deweloperskim, gdzie minimalizacja kosztów jest priorytetem.

Sposoby oceny izolacyjności przegród budowlanych

Istnieją dwa główne sposoby oceny izolacyjności akustycznej przegród budowlanych:

1. Ocena na podstawie projektu architektoniczno-budowlanego

Ten sposób oceny izolacyjności akustycznej jest przeprowadzany na etapie projektowania budynku, jeszcze przed jego realizacją. Wykorzystuje się w tym celu normy PN-EN 12354-1 (2002r.) – „Określenie właściwości akustycznych budynków na podstawie właściwości elementów. Część 1: Izolacyjność od dźwięków powietrznych między pomieszczeniami” oraz PN-EN 12354-2 (2002r.) w przypadku dźwięków uderzeniowych. Metoda ta polega na obliczaniu izolacyjności akustycznej przegród na podstawie danych technicznych materiałów i rozwiązań konstrukcyjnych zastosowanych w projekcie.

Ocena projektu budowlanego pod kątem akustycznym jest szczególnie przydatna w przypadku nowych mieszkań, przed ich zakupem. Pozwala potencjalnym nabywcom upewnić się, że mieszkanie zostało zaprojektowane z uwzględnieniem wymagań akustycznych i uniknąć problemów z hałasem w przyszłości. Warto przed zakupem mieszkania poprosić akustyka o sprawdzenie projektu budowlanego i ocenę, czy przegrody budowlane spełniają wymagania norm PN-B-02151 – 3:1999.

2. Pomiary na miejscu (pomiary terenowe)

Drugi sposób oceny izolacyjności akustycznej polega na pomiarach terenowych, wykonywanych już w istniejącym budynku, np. w nowym mieszkaniu po jego wybudowaniu. Pomiary te pozwalają na bezpośrednie określenie wskaźnika oceny przybliżonej izolacyjności akustycznej właściwej danej przegrody budowlanej.

Izolacyjność akustyczna od dźwięków powietrznych

Pomiary terenowe izolacyjności akustycznej od dźwięków powietrznych przegród pomiędzy mieszkaniami wykonuje się zgodnie z normą PN-EN ISO 140-4. Metoda polega na nagłośnieniu jednego pomieszczenia kulistym źródłem dźwięku o dużej mocy, a następnie na pomiarze poziomu dźwięku w pasmach oktawowych w obu pomieszczeniach oddzielonych badaną ścianą. Na podstawie różnicy poziomów dźwięku w obu pomieszczeniach oraz uwzględniając czas pogłosu w pomieszczeniu odbiorczym, oblicza się izolacyjność akustyczną ściany. Wyniki pomiarów porównuje się z krzywą odniesienia, aby ocenić, czy przegroda spełnia wymagania normowe.

Izolacyjność akustyczna od dźwięków uderzeniowych

Pomiary terenowe izolacyjności akustycznej od dźwięków uderzeniowych stropów przeprowadza się zgodnie z normą PN-EN ISO 140-7 (2000). W tym przypadku stosuje się stukacz młotkowy, który generuje znormalizowane dźwięki uderzeniowe na stropie w pomieszczeniu nad badanym stropem. Mierzy się poziom dźwięku w pomieszczeniu odbiorczym (poniżej pobudzanego stropu). Zmierzony poziom dźwięku w tercjach (lub oktawach) nanosi się na wzorcową krzywą poziomu odniesienia, co pozwala na ocenę izolacyjności akustycznej stropu.

Raport z badań akustycznych – podstawa do roszczeń

Raport z badań akustycznych, potwierdzający, że dana przegroda budowlana nie spełnia wymagań normowych, może stanowić podstawę do roszczeń wobec dewelopera. Mieszkańcy, którzy zakupili mieszkania o niedostatecznej izolacyjności akustycznej, mogą domagać się od dewelopera usunięcia usterek, czyli poprawy izolacyjności akustycznej przegród, lub zwrotu części zapłaconej kwoty za kupno mieszkania.

Deweloperzy, świadomi konsekwencji negatywnych wyników badań akustycznych i potencjalnych roszczeń, często reagują natychmiast po otrzymaniu raportu z badań, w obawie przed nagłośnieniem sprawy w całym budynku lub osiedlu. Niestety, jak wspomniano wcześniej, minimalizacja kosztów jest częstą praktyką deweloperów, co prowadzi do stosowania tanich materiałów budowlanych, które nie zawsze spełniają wymagania akustyczne.

Ile kosztuje badanie akustyczne?

Odpowiedź na pytanie ile kosztuje badanie akustyczne nie jest jednoznaczna. Cena badania akustycznego zależy od wielu czynników, w tym przede wszystkim od:

• Rodzaju badania: Inny będzie koszt pomiaru hałasu komunikacyjnego, a inny koszt badania izolacyjności akustycznej mieszkania. Bardziej złożone badania, wymagające specjalistycznego sprzętu i analizy danych, będą oczywiście droższe.
• Zakresu badania: Cena zależy również od zakresu pomiarów. Czy badanie ma obejmować tylko pomiar poziomu dźwięku, czy również analizę częstotliwościową, pomiar czasu pogłosu, izolacyjności akustycznej, drgań itp.? Im szerszy zakres badania, tym wyższy koszt.
• Lokalizacji: Ceny usług mogą się różnić w zależności od lokalizacji geograficznej. W większych miastach ceny mogą być nieco wyższe niż w mniejszych miejscowościach.
• Wykonawcy badania: Koszt badania akustycznego zależy również od firmy lub specjalisty, który je wykonuje. Firmy o ugruntowanej pozycji na rynku i doświadczeniu mogą oferować wyższe ceny, ale często gwarantują wyższą jakość usług.

Aby uzyskać dokładną informację o koszcie badania akustycznego w konkretnym przypadku, najlepiej skontaktować się bezpośrednio z firmami specjalizującymi się w badaniach akustycznych i poprosić o wycenę. Warto porównać oferty kilku firm, aby wybrać najkorzystniejszą opcję cenową i jakościową.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kiedy warto wykonać badanie akustyczne mieszkania?

Badanie akustyczne mieszkania warto wykonać, gdy podejrzewasz, że izolacyjność akustyczna przegród budowlanych jest niewystarczająca, np. słyszysz hałas od sąsiadów, z ulicy lub klatki schodowej. Szczególnie istotne jest badanie nowego mieszkania, aby upewnić się, że spełnia ono normy akustyczne.

Kto powinien zlecić badanie akustyczne hałasu przemysłowego?

Badanie akustyczne hałasu przemysłowego zazwyczaj zlecają zakłady przemysłowe, które chcą ocenić swój wpływ na środowisko akustyczne i upewnić się, że emisja hałasu nie przekracza dopuszczalnych norm. Badanie mogą zlecić również organy kontrolne, np. WIOŚ.

Czy badanie akustyczne jest obowiązkowe?

W pewnych sytuacjach badanie akustyczne jest obowiązkowe, np. w przypadku budynków użyteczności publicznej, gdzie wymagania akustyczne są regulowane przepisami. W przypadku budynków mieszkalnych badanie nie jest obowiązkowe, ale zalecane, szczególnie w nowych inwestycjach.

Jak długo trwa badanie akustyczne?

Czas trwania badania akustycznego zależy od rodzaju i zakresu badania. Proste pomiary poziomu dźwięku mogą trwać kilka godzin, bardziej złożone badania, np. izolacyjności akustycznej, mogą wymagać kilku dni.

Podsumowanie

Badanie akustyczne jest ważnym narzędziem pozwalającym na ocenę i poprawę komfortu akustycznego w różnych środowiskach. Znajomość metod pomiarowych, właściwych organów odpowiedzialnych za kontrolę hałasu oraz sposobów oceny izolacyjności akustycznej przegród budowlanych jest kluczowa dla zapewnienia odpowiednich warunków akustycznych w naszym otoczeniu. Mimo że koszt badania akustycznego może być różny, inwestycja w profesjonalne badanie może przynieść wymierne korzyści w postaci poprawy komfortu życia, ochrony zdrowia i uniknięcia problemów związanych z hałasem.

Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Badanie akustyczne: wszystko, co musisz wiedzieć, możesz odwiedzić kategorię HVAC.