08/05/2020
Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak wyglądałoby życie bez klimatyzacji, szczególnie w upalne letnie dni? Komfort, jaki dziś uważamy za oczywisty, zawdzięczamy wizji i determinacji jednego człowieka – Willisa Havilanda Carriera. Ale czy to on rzeczywiście wynalazł klimatyzację? Zanurzmy się w historię i odkryjmy prawdę o ojcu nowoczesnej klimatyzacji.
Kim był Willis Carrier?
Willis Carrier urodził się 26 listopada 1876 roku w Angoli, w stanie Nowy Jork. Od najmłodszych lat wykazywał zainteresowanie inżynierią. Ukończył studia na prestiżowym Cornell University w 1901 roku z tytułem magistra inżynierii. Po studiach rozpoczął pracę jako inżynier-badacz w Buffalo Forge Company. To właśnie tam, w odpowiedzi na konkretne wyzwanie przemysłowe, narodził się pomysł, który miał zrewolucjonizować świat.
Narodziny nowoczesnej klimatyzacji
W 1902 roku, firma litograficzna Sackett-Wilhelms Lithographing & Publishing Company w Brooklynie, borykała się z poważnym problemem. Wilgoć w powietrzu powodowała rozszerzanie i kurczenie się papieru, co znacząco obniżało jakość druku kolorowego. Problem ten był szczególnie dotkliwy latem, kiedy wilgotność osiągała najwyższy poziom. W odpowiedzi na to wyzwanie, Willis Carrier zaprojektował i przedstawił rysunki urządzenia, które miało na zawsze zmienić sposób, w jaki kontrolujemy środowisko – pierwszy na świecie nowoczesny system klimatyzacji.
Instalacja z 1902 roku jest uważana za narodziny klimatyzacji, ponieważ wprowadziła kluczowy element – kontrolę wilgotności. Specjaliści w dziedzinie szybko zrozumieli, że skuteczna klimatyzacja musi spełniać cztery podstawowe funkcje:
- Kontrola temperatury
- Kontrola wilgotności
- Cyrkulacja i wentylacja powietrza
- Oczyszczanie powietrza
Carrier kontynuował prace nad udoskonaleniem swojego wynalazku. 2 stycznia 1906 roku otrzymał patent USA nr 808,897 na „Urządzenie do uzdatniania powietrza” – pierwsze na świecie urządzenie klimatyzacyjne typu natryskowego. Urządzenie to mogło nawilżać lub osuszać powietrze, wykorzystując podgrzewaną wodę do nawilżania i schładzaną do osuszania.
Prawo stałej depresji punktu rosy i dalsze innowacje
W 1906 roku Carrier dokonał kolejnego przełomowego odkrycia – zauważył, że „stała depresja punktu rosy zapewnia praktycznie stałą wilgotność względną”. Zjawisko to stało się znane wśród inżynierów klimatyzacji jako „prawo stałej depresji punktu rosy”. Na podstawie tego odkrycia, Carrier opracował system automatycznej kontroli, na który złożył wniosek patentowy 17 maja 1907 roku. Patent USA nr 1,085,971 został mu przyznany 3 lutego 1914 roku.
Teoretyczne podstawy klimatyzacji Carrier ugruntował w swoim przełomowym dokumencie „Rational Psychrometric Formulae”, przedstawionym 3 grudnia 1911 roku na dorocznym spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Inżynierów Mechaników. Dokument ten, okrzyknięty „Magna Carta psychrometrii”, połączył koncepcje wilgotności względnej, wilgotności bezwzględnej i temperatury punktu rosy, umożliwiając precyzyjne projektowanie systemów klimatyzacyjnych dostosowanych do konkretnych wymagań.
Powstanie Carrier Corporation
W 1908 roku, w ramach Buffalo Forge Company, powstała filia Carrier Air Conditioner Company of America, w której Willis Carrier objął stanowisko wiceprezesa. Jednak wybuch I wojny światowej w 1914 roku skłonił Buffalo Forge Company do skupienia się wyłącznie na produkcji. W rezultacie, siedmiu młodych inżynierów, w tym Willis Carrier, zebrało swoje oszczędności życia w wysokości 32 600 dolarów i 26 czerwca 1915 roku założyli w Nowym Jorku Carrier Engineering Corporation. Pozostałymi założycielami byli J. Irvine Lyle, Edward T. Murphy, L. Logan Lewis, Ernest T. Lyle, Frank Sanna, Alfred E. Stacey Jr. i Edmund P. Heckel. Firma ostatecznie osiadła przy Frelinghuysen Avenue w Newark, w stanie New Jersey.
Kryzys i konsolidacja
Pomimo rozwoju odśrodkowej maszyny chłodniczej i komercyjnego wzrostu popularności klimatyzacji w budynkach w latach 20. XX wieku, firma Carrier Engineering Corporation, podobnie jak wiele innych, napotkała trudności finansowe w wyniku krachu na Wall Street w październiku 1929 roku. W 1930 roku doszło do fuzji Carrier Engineering Corp. z Brunswick-Kroeschell Company i York Heating & Ventilating Corporation, tworząc Carrier Corporation, a Willis Carrier został mianowany przewodniczącym rady nadzorczej.
Wielki kryzys spowolnił rozwój klimatyzacji w budynkach mieszkalnych i komercyjnych. Firma Carrier rozproszyła się po czterech miastach w New Jersey i Pensylwanii, aż w 1937 roku Carrier skonsolidował i przeniósł firmę do Syracuse, w stanie Nowy Jork. Firma stała się jednym z największych pracodawców w centralnej części stanu Nowy Jork.
Światowa Wystawa w Nowym Jorku i powojenny boom
Pawież w kształcie igloo, zaprojektowany przez Carriera na Światową Wystawę w Nowym Jorku w 1939 roku, dał odwiedzającym przedsmak przyszłości klimatyzacji. Jednak zanim klimatyzacja stała się powszechnie popularna, wybuchła II wojna światowa. Dopiero w powojennym boomie gospodarczym lat 50. XX wieku, klimatyzacja zaczęła dynamicznie zyskiwać na popularności. Dziś klimatyzacja i systemy HVAC są podstawowym elementem w wielu amerykańskich domach i przedsiębiorstwach.
Czy Willis Carrier wynalazł klimatyzator? Podsumowanie
Odpowiadając na pytanie postawione na początku – tak, Willis Carrier jest powszechnie uznawany za wynalazcę nowoczesnej klimatyzacji. Chociaż wcześniejsze próby kontroli temperatury i wilgotności powietrza miały miejsce, to właśnie Carrierowi przypisuje się stworzenie pierwszego elektrycznego urządzenia klimatyzacyjnego, które skutecznie kontrolowało temperaturę, wilgotność, cyrkulację i czystość powietrza. Jego innowacje i założona przez niego firma Carrier Corporation, zrewolucjonizowały przemysł i komfort życia na całym świecie.
W momencie śmierci, Willis Carrier był członkiem rady powierniczej Cornell University. Jego dziedzictwo trwa do dziś, a klimatyzacja, którą pomógł stworzyć, jest nieodłączną częścią naszego życia.
Pytania i Odpowiedzi (FAQ)
P: Kiedy Willis Carrier wynalazł klimatyzację?
O: Willis Carrier wynalazł pierwszy elektryczny klimatyzator w 1902 roku.
P: Jak nazywała się firma założona przez Willisa Carriera?
O: Firma założona przez Willisa Carriera nazywała się Carrier Corporation.
P: Jakie kluczowe funkcje musi spełniać klimatyzacja według Carriera?
O: Według Carriera, klimatyzacja musi kontrolować temperaturę, wilgotność, cyrkulację i wentylację powietrza oraz oczyszczać powietrze.
P: Co to jest „prawo stałej depresji punktu rosy”?
O: Jest to odkrycie Carriera, które mówi, że stała depresja punktu rosy zapewnia praktycznie stałą wilgotność względną, co jest kluczowe w projektowaniu systemów klimatyzacyjnych.
P: Kiedy powstała Carrier Corporation?
O: Carrier Corporation powstała w 1930 roku z połączenia Carrier Engineering Corp., Brunswick-Kroeschell Company i York Heating & Ventilating Corporation.
Czy wiesz że? Willis Carrier, jako dziecko, miał trudności ze zrozumieniem ułamków. To doświadczenie skłoniło go do opracowania metody wizualizacji ułamków, co później pomogło mu w zrozumieniu i rozwiązywaniu problemów inżynieryjnych.
Jeśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Willis Carrier: Ojciec Klimatyzacji?, możesz odwiedzić kategorię Klimatyzacja.